Overskrift fra NRK-sak

Lærevansker i NRK?

Det er positivt at NRK bringer saken om Hanne som har autisme og som Stavanger kommune har gitt et urimelig dårlig tilbud. Det er underlig at statskanalen ikke evner å kvitte seg med stereotypier og fordomsfullt språk.

Mennesker med funksjonsnedsettelser er blitt og blir diskriminert og distansert fra fellesskapet både gjennom ord og handling. Når mennesker med funksjonsnedsettelser omtales, så er det ofte som rullestolbrukere, utviklingshemmede eller andre benevninger som utelukkende fokuserer på funksjonsnedsettelsen. Personer med nedsatt funksjonsevne blir funksjonsnedsettelsen og ikke noe mer. Vi tenker i ord og media både lærer bort og legitimerer ordbruk. Det er tragisk at selv statskanalen NRK skal bidra til å bygge barrierer til hinder for likestilling av mennesker med funksjonsnedsettelse.

Rovdyr og autist

Når deg gjelder Hanne, så fortalte overskriften at hun var et rovdyr som ble menneske igjen. Saken var at Hanne hadde elendige tjenester og mye utageringsproblematikk. Utageringsproblematikken avtok når tjenestene ble bedre. En overskrift som "Bedre tjenester øker trivselen", ville vært mer dekkende, men trolig bidratt til lavere skåre på NRKs klikk-statistikk. Selv om NRK hevder at Hanne ble menneske igjen, kan journalisten fortelle at Hanne kan måtte legges på gulvet og holdes i mageleie i inntil to timer. Det å bli holdt nede på gulvet i to timer, er selvsagt bedre enn å blir holdt nede på gulvet i fire timer.

Oppfølgeren på NRKs nettsider har overskriften Autisten Hanne kan få politisk hjelp. NRK har ikke et slikt språk når andre diskrimineringsgrunnlag omtales. De verken snakker eller skriver om homoen eller negeren fordi det regnes som stigmatiserende. Diskrimineringsgrunnlaget er kun et aspekt ved personen og ikke personen.

NRK har et spesielt ansvar

Norge har forpliktet seg til å etterleve FN-konvensjonen om rettighetene til mennesker med nedsatt funksjonsevne. I utgangspunktet hviler den forpliktelsen på myndigheten og spesielt staten, dvs. NRKs eier. Den statseide rikskanalen har et særskilt ansvar for å opptre i samsvar med konvensjonen. NRK har opprettet et brukerråd, men rådene har tydeligvis ikke nådd frem til journalistene.

Siktemålet med FN-konvensjonen om rettighetene til mennesker med nedsatt funksjonsevne er blant annet å "fremme respekten for deres iboende verdighet". Skal en oppfylle den forpliktelsen, så gir det språklige konsekvenser også for journalister.

Konvensjonens artikkel 8, pkt. c, pålegger staten "å oppmuntre alle medier til å fremstille mennesker med nedsatt funksjonsevne på en måte som er i tråd med denne konvensjons formål".

NRKs omtale i saken om Hanne, passer godt i beskrivelsen av mediasituasjonen i sivilsamfunnets Alternativ rapport til FN-komiteen for rettighetene til mennesker med nedsatt funksjonsevne:

32. Art 8(2) c: Medias fremstilling av funksjonshemmede er ofte basert på stereotypier og fordomsfullt språk. I en rapport om mediedekning fant forskerne en markant nedgang i oppslag om funksjonshemmede. Studien viste også at verken journalistutdanningen eller redaksjonene erkjente utfordringer knyttet til fremstilling av funksjonshemmede. Redaksjonene stilte seg skeptiske til å rekruttere funksjonshemmede journalister, og viste blant annet til at krav til tempo gjorde journalistyrket lite egnet for funksjonshemmede. Medierapporten konkluderte med at de fleste læresteder for journalister ikke ville inkludere funksjonshemmede i undervisningen. CRPD er ikke pensum i journalistikkutdanningen.

Journalister som omtaler feltet, bør kjenne til grunntanken i FN-konvensjonen om rettighetene til mennesker med nedsatt funksjonsevne. Etikk er et begrep som ikke finnes i flertall, det ville vært diskriminerende. De samme normene, de samme reglene som gjelder folk flest, skal også gjelde mennesker med nedsatt funksjonsevne, med mindre det er snakk om positiv forskjellsbehandling.

Det er positivt at mennesker med funksjonsnedsettelser får omtale i media og at NRK setter fokus på mangelfulle tjenester. Det blir bedre om dette gjøres uten bruk av stereotypier og fordomsfullt språk.

Jens Petter Gitlesen

5 januar 2019

  • 2025-11-15

Antena satelitarna i rzutnik wysokiej jakości

Kiedy ktoś dzwoni do redakcji i pyta, czy da się podłączyć antenę satelitarną do rzutnika HD, najczęściej okazuje się, że wcale nie chodzi o samą antenę, tylko o rozsądne połączenie dekodera Polsat Box lub Canal+ z projektorem, tak żeby obraz był stabilny, ostry i bez dziwnych komunikatów o błędach.

W praktyce wygląda to tak, że talerz satelitarny z konwerterem LNB zbiera sygnał z satelity, kabel koncentryczny prowadzi go do dekodera DVB-S2, a dopiero dekoder podaje gotowy sygnał HDMI do rzutnika HD lub 4K.

W całym łańcuchu najwięcej problemów nie wynika z samej anteny, tylko z drobiazgów: złączy F, jakości kabla, źle ustawionej czaszy, starych projektorów bez obsługi HDCP albo kombinowania z przejściówkami, które obcinają rozdzielczość.

Co tak naprawdę podłączasz do rzutnika ?

Wbrew pozorom nie podłączasz do projektora anteny, tylko dekoder satelitarny lub moduł CAM w telewizorze, a rzutnik widzi to po HDMI dokładnie tak, jak zwykły telewizor.

Typowa instalacja satelitarna do usług Polsat Box czy Canal+ to talerz offsetowy, na przykład popularne czasze producenta Corab o średnicy 80–90 cm z uchwytem na jeden lub kilka konwerterów LNB, przewód koncentryczny z pełnej miedzi z podwójnym ekranem oraz dekoder DVB-S2 z wyjściem HDMI.

Jeśli korzystasz z Polsat Box, na rynku są dostępne dekodery UHD takie jak Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite czy Soundbox 4K, a u Canal+ odbiorniki Ultrabox+ 4K lub Dualbox+ 4K, które potrafią podać obraz 4K HDR do rzutnika, oczywiście pod warunkiem, że projektor też obsługuje taką rozdzielczość.

Do tego dochodzą rozwiązania OTT, czyli dekodery działające wyłącznie przez internet, na przykład Evobox Stream po stronie Polsat Box lub Canal+ BOX+ w Canal+, które podłączasz już nie do anteny, tylko do sieci LAN lub Wi-Fi, ale po HDMI współpracują z projektorem praktycznie tak samo jak dekodery satelitarne DVB-S2.

Rzutnik, dekoder i HDCP – o co chodzi ?

Z punktu widzenia projektora kluczowe jest, czy jego złącze HDMI poprawnie dogada się z dekoderem pod względem obsługi standardu HDCP, czyli zabezpieczenia treści cyfrowych przed kopiowaniem.

Nowoczesne dekodery 4K Polsat Box i Canal+ stosują wersje HDCP wymagane przy materiałach UHD, dlatego stary projektor z obsługą jedynie HDCP 1.1 może po prostu wyświetlić czarny ekran albo komunikat o błędzie, zamiast kanału satelitarnego.

Jeżeli projektor wspiera HDCP 2.2 na wejściu HDMI oraz rozdzielczość co najmniej Full HD, dekoder bez problemu wynegocjuje połączenie i obniży rozdzielczość do tego, co rzutnik potrafi, a w przypadku projektora 4K otrzymasz pełny obraz Ultra HD z kanałów nadawanych w takiej jakości.

Przy zakupie projektora warto w specyfikacji szukać informacji o obsługiwanych wersjach HDCP i standardach HDMI, a jeśli producent przewidział aktualizację oprogramowania, dobrze jest po instalacji od razu wgrać najnowszy firmware, bo często poprawia on właśnie współpracę z dekoderami i urządzeniami streamingowymi.

Antena satelitarna i ustawienie dla Warszawy

Żeby dekoder miał co wysłać do projektora, trzeba zacząć od poprawnie ustawionej anteny satelitarnej skierowanej na satelitę, z którego nadawane są pakiety Polsat Box i Canal+, czyli najczęściej pozycja orbitalna Hot Bird.

W rejonie Warszawy typowe ustawienie dla Hot Birda to azymut około 190 stopni oraz elewacja w okolicach 30 stopni, co oznacza, że talerz patrzy lekko na południowy zachód, a lekko ku górze, z uwzględnieniem lokalnej przeszkody terenowej, takiej jak drzewa czy inne budynki.

Nowoczesne anteny producenta Corab mają czytelne skale elewacji oraz solidne uchwyty, które pozwalają precyzyjnie ustawić kąt podniesienia, a przy regulacji azymutu pomaga prosty kompas oraz wskazania miernika sygnału lub podgląd jakości sygnału w menu dekodera.

W blokach na terenie Mazowsza montuje się często czasze na balkonach i dachach, a przy bardziej rozbudowanych instalacjach z wieloma odbiornikami stosuje się konwertery typu Quad lub Unicable oraz rozgałęźniki satelitarne przystosowane do pracy w paśmie do 2150 MHz.

Jakość sygnału i parametry MER

Sam pasek siły sygnału w dekoderze to za mało, jeśli chcesz stabilnego odbioru na projektorze, bo rzutnik bez litości obnaży wszelkie błędy obrazu spowodowane słabym sygnałem.

Instalatorzy anten coraz częściej używają mierników, które pokazują parametry MER i BER, bo to one mówią, czy przy gorszej pogodzie kanał wciąż będzie działał, czy zaczną się zaniki, przycięcia i zrywanie obrazu.

Dla telewizji satelitarnej DVB-S2 przyjmuje się, że minimalna wartość MER to około 12 dB, natomiast wartości rzędu 15 dB i więcej zapewniają już stabilny odbiór nawet przy gorszych warunkach atmosferycznych, co przekłada się na spokojne oglądanie meczu lub filmu na projektorze HD bez nerwowego zerkania na okno, czy zaraz nie zacznie padać.

Dla porównania, w naziemnej telewizji DVB-T2 i modulacji 256-QAM minimalne wymagane MER to około 29 dB, a typowe wartości w dobrze wykonanej instalacji przekraczają 32 dB, dlatego właśnie instalacje satelitarne są bardziej wrażliwe na drobne błędy mechaniczne, złe złącza czy uszkodzony kabel.

Kabel między anteną a dekoderem

Jeśli do projektora wymagasz ładnego, stabilnego obrazu, nie ma sensu oszczędzać na kablu koncentrycznym, który prowadzi sygnał z anteny do dekodera satelitarnego.

W praktyce sprawdzają się przewody z pełnej miedzi z podwójnym ekranem, na przykład kable typu RG-6 CU o dobrym ekranowaniu, dostępne w ofertach dużych hurtowni i sklepów specjalizujących się w instalacjach TV-SAT.

Na obu końcach kabla montuje się złącza F, które trzeba starannie skręcić, bez nadmiernego obierania żyły i bez pozostawionych drucików oplotu dotykających środkowego przewodnika, bo każdy taki błąd potrafi pogorszyć parametry sygnału i odbije się później na jakości obrazu z dekodera na rzutniku.

W dłuższych odcinkach najlepiej unikać łączenia kabli dodatkowymi złączkami, a jeśli już jest to konieczne, stosować markowe sprzęgacze satelitarne, a nie tanie łączniki, które powodują dodatkowe tłumienie i odbicia sygnału.

Połączenie dekodera z rzutnikiem HDMI

Po stronie projektora najczęściej używa się zwykłego przewodu HDMI od dekodera do rzutnika, bez żadnych kombinacji z przejściówkami, o ile urządzenia stoją stosunkowo blisko siebie.

Jeżeli projektor wisi pod sufitem w salonie, a dekoder stoi przy ścianie, warto od razu zaplanować nie tylko prowadzenie przewodu HDMI w peszlu, ale także pozostawienie zapasu kabla, żeby w razie wymiany dekodera lub projektora nie trzeba było kuć ścian.

Do połączeń na kilka metrów wystarczy dobrej jakości kabel HDMI High Speed z obsługą 4K, a przy większych odległościach warto rozważyć przewody aktywne lub rozwiązania z konwerterami HDMI po skrętce, pod warunkiem, że obsługują HDCP 2.2 i rozdzielczości używane przez dekodery 4K.

Jeśli projektor ma kilka wejść HDMI, dobrym pomysłem jest podłączenie nie tylko dekodera satelitarnego, ale także ewentualnego odtwarzacza Blu-ray czy przystawki streamingowej, a wygodne przełączanie źródeł pozostawić w menu rzutnika, zamiast przepinania kabli.

Dźwięk z dekodera przy rzutniku HD

Rzutniki rzadko kiedy mają głośniki, które nadają się do dłuższego oglądania kanałów filmowych czy sportowych, dlatego dźwiękiem zajmuje się zwykle osobny amplituner lub soundbar.

W instalacji z dekoderem satelitarnym można pójść dwiema drogami: albo puścić HDMI z dekodera najpierw do amplitunera lub soundbara z wejściem HDMI i wyjściem HDMI ARC/eARC do projektora, albo rozdzielić sygnał audio za pomocą wyjścia optycznego lub cyfrowego z dekodera do systemu audio.

Przy połączeniu przez amplituner trzeba tylko pamiętać, że to on stanie się centrum przełączania źródeł, a projektor będzie widział zawsze to samo wejście HDMI, co upraszcza obsługę z punktu widzenia domowników.

Jeżeli korzystasz z prostego soundbara bez HDMI, a dekoder ma wyjście optyczne, to w praktyce takie połączenie daje stabilny dźwięk wielokanałowy, bez opóźnień i rozjeżdżania się obrazu z fonią.

Projektor HD kontra projektor 4K

Podłączając antenę satelitarną do rzutnika HD przez dekoder, szybko pojawia się pytanie, czy warto dopłacać do projektora 4K, skoro część kanałów nadal nadaje w zwykłym HD.

Na projektorze Full HD kanały 4K z dekoderów Polsat Box 4K lub Ultrabox+ 4K zostaną przeskalowane w dół, więc skorzystasz co najwyżej z lepszej kompresji obrazu, ale nie z dodatkowych pikseli.

Jeżeli jednak projektor obsługuje rozdzielczość 4K i ma poprawną obsługę HDCP 2.2, kanały sportowe i filmowe w Ultra HD pokazują swój pełny potencjał, a różnica w ostrości i detalach jest dobrze widoczna na dużym ekranie, szczególnie przy podstawionej bliżej kanapie.

Przy wyborze projektora do współpracy z dekoderem satelitarnym warto też spojrzeć na jasność w lumenach oraz współczynnik kontrastu, bo przy wieczornym oglądaniu transmisji na dużym ekranie szybko wychodzi, czy urządzenie daje radę przy lekko przygaszonym świetle w salonie.

Internet i usługi dodatkowe z dekodera

Nowoczesne dekodery satelitarne 4K Polsat Box i Canal+ potrafią nie tylko odbierać sygnał z anteny, ale także korzystać z internetu, umożliwiając dostęp do serwisów VOD, aplikacji i funkcji związanych z nagrywaniem w chmurze czy odtwarzaniem treści z opóźnieniem.

Jeżeli w domu dostępny jest internet stacjonarny lub mobilny, możesz połączyć dekoder z routerem za pomocą przewodu LAN lub przez sieć Wi-Fi, a wtedy projektor staje się centrum domowego kina z kanałami satelitarnymi i dostępem do aplikacji streamingowych w jednym urządzeniu.

Oferty operatorów, takich jak Canal+ z internetem bez limitu danych i usługami telefonii komórkowej, pozwalają spiąć w jednym pakiecie telewizję satelitarną na projektorze i mobilny transfer danych, co ułatwia zarządzanie rachunkami i dobór prędkości łącza do planowanych usług VOD.

W praktyce im wyższa rozdzielczość materiałów oglądanych przez internet na projektorze, tym ważniejsza staje się stabilność łącza oraz parametry domowej sieci Wi-Fi, dlatego przy rzutniku 4K warto zadbać o porządny router i sensowne rozmieszczenie punktu dostępowego w mieszkaniu.

Na co uważać przy projektorze podłączonym do anteny ?

Po zebraniu doświadczeń z różnych instalacji można wskazać kilka typowych pułapek, które powodują, że po podłączeniu dekodera satelitarnego do rzutnika HD coś nie działa, mimo że teoretycznie wszystko jest poprawnie zmontowane.

  • Użycie starego projektora z HDMI w wersji sprzed epoki HD, który nie radzi sobie z HDCP stosowanym w dekoderach 4K, przez co pojawia się czarny ekran albo obniżenie rozdzielczości do standardowego SD
  • Zastosowanie tanich, cienkich kabli HDMI na długich odcinkach, gdzie sygnał UHD traci stabilność i pojawiają się sporadyczne zaniki obrazu
  • Błędy w zarabianiu złączy F na kablu koncentrycznym, które nie od razu ujawniają się w słoneczny dzień, ale przy pierwszym deszczu prowadzą do znikania sygnału satelitarnego
  • Niedokładne ustawienie czaszy anteny na Hot Birda w rejonie Warszawy, gdzie pozornie działają kanały SD, ale przy kanałach HD i 4K zaczynają pojawiać się zakłócenia
  • Montowanie anteny zbyt blisko ściany lub balustrady balkonu, przez co część tarczy czaszy jest zasłonięta, co znacząco pogarsza parametry odbioru

W każdej z tych sytuacji obraz na projektorze jest pierwszym, co zaczyna denerwować domowników, mimo że problem leży dużo wcześniej, na odcinku między anteną a dekoderem lub w jakości zastosowanych kabli.

Kiedy warto wezwać montera anten ?

Chociaż podłączenie dekodera do projektora po HDMI wydaje się prostą czynnością, ustawienie anteny satelitarnej i doprowadzenie sygnału o odpowiednich parametrach bywa już czynnością wymagającą doświadczenia, szczególnie w gęstej zabudowie na terenie Mazowsza.

Monterzy anten z profesjonalnym miernikiem MER i BER potrafią w kilkanaście minut ocenić, czy problemem jest konwerter, kabel, czasza, czy po prostu złe miejsce montażu, a po korekcie ustawień podają do dekodera sygnał o parametrach pozwalających na stabilne oglądanie kanałów HD i 4K na projektorze.

Instalatorzy oferują też często wsparcie po montażu, pomagając w konfiguracji dekodera, doborze rozdzielczości wyjściowej HDMI pod konkretny model rzutnika oraz włączeniu funkcji sieciowych w dekoderach 4K, dzięki czemu użytkownik nie musi samodzielnie zgadywać ustawień.

Jeżeli planujesz bardziej rozbudowany system z wieloma odbiornikami w domu, z anteną na kilka satelitów lub z rozprowadzeniem sygnału do kilku pokoi, skorzystanie z usług montera jest zwykle tańsze niż późniejsze poprawianie źle wykonanej instalacji.

Przykładowa tabela porównawcza rozwiązań

Żeby uporządkować temat, warto spojrzeć na proste zestawienie różnych sposobów oglądania telewizji na rzutniku HD w zestawieniu z wykorzystaniem anteny satelitarnej lub internetu.

Rodzaj rozwiązaniaŹródło sygnałuSprzęt pośredniZastosowanie z rzutnikiem HD
Dekoder satelitarny DVB-S2 4KAntena satelitarna z konwerterem LNB skierowana na Hot BirdaPolsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite, Soundbox 4K, Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4KNajbardziej uniwersalne rozwiązanie do oglądania kanałów linearnej telewizji na dużym ekranie projektora
Dekoder OTT przez internetStałe łącze internetowe lub sieć mobilna z routeremEvobox Stream, Canal+ BOX+Dobre uzupełnienie dla projektora w miejscach, gdzie montaż anteny satelitarnej jest utrudniony
Moduł CAM CI+ w telewizorzeAntena satelitarna lub DVB-T2 podłączona do telewizora z gniazdami antenowymiModuł CAM CI+ Polsat Box, Moduł CAM CI+ Canal+Telewizor działa jako dekoder, a projektor można traktować jako dodatkowy monitor poprzez wyjście HDMI z telewizora
Aplikacje streamingoweInternet szerokopasmowyPrzystawki HDMI, dekodery 4K z aplikacjami VODRozszerzenie możliwości projektora o serwisy VOD, filmy i seriale poza ofertą satelitarną

Jak krok po kroku podejść do tematu w domu

Łącząc wszystkie powyższe informacje w jedną całość, najprościej jest potraktować podłączenie anteny satelitarnej do rzutnika HD jako ciąg kilku sensownych kroków, które można zaplanować zanim cokolwiek trafi na ścianę lub sufit.

  • Wybór anteny satelitarnej o odpowiedniej średnicy, najlepiej sprawdzonej marki z solidnym mocowaniem, dobranej do miejsca montażu na balkonie, ścianie lub dachu
  • Dobór konwertera LNB w zależności od liczby dekoderów i planowanej rozbudowy instalacji z wieloma odbiornikami w przyszłości
  • Zastosowanie kabla koncentrycznego z pełnej miedzi o dobrym ekranowaniu oraz porządnych złącz F, zarobionych z dbałością o szczegóły
  • Precyzyjne ustawienie anteny na Hot Birda w rejonie Warszawy z wykorzystaniem miernika lub przynajmniej wskaźników jakości sygnału w dekoderze
  • Podłączenie dekodera satelitarnego DVB-S2 4K do projektora przewodem HDMI o odpowiedniej długości i parametrach
  • Skonfigurowanie rozdzielczości wyjściowej w dekoderze oraz dopasowanie trybu obrazu w rzutniku do warunków oświetlenia w pomieszczeniu
  • Podłączenie dekodera do internetu, jeśli chcesz korzystać z usług dodatkowych, aplikacji i funkcji VOD na projektorze

Jeśli na którymkolwiek etapie pojawiają się wątpliwości, czy dana kombinacja sprzętu będzie działała razem, rozsądnym rozwiązaniem jest konsultacja z instalatorem anten lub odwiedzenie salonu operatora, gdzie można sprawdzić, jak konkretny dekoder zachowuje się na monitorach i projektorach z obsługą HDCP.

Monterzy oferują pomoc techniczną w ocenie istniejącej instalacji, a przy okazji mogą doradzić, czy przy danej lokalizacji lepiej postawić na antenę satelitarną, czy rozważyć wariant z dekoderem OTT oraz internetem od operatora, przy maksymalnym wykorzystaniu możliwości projektora HD lub 4K.

Dzięki takiemu podejściu nie kończysz z przypadkową plątaniną kabli, tylko z instalacją, którą da się łatwo rozbudować, a projektor staje się nie tylko ekranem do filmów, ale pełnoprawnym sposobem oglądania telewizji satelitarnej z anteny, bez kompromisów w jakości obrazu.

Serwis, montaż, naprawa anten satelitarnych i telewizyjnych DVB-T2, Warszawa, województwo mazowieckie, PL, naics:238290 (antenna, household-type, installation)